İçeriğe geç
MyDefenseAcademy

Güvenlik sözlüğü

Sürekli karşına çıkan güvenlik terimlerinin sade dille açıklamaları. Ara ya da konuya göre göz at.

179 terim

#

  • "Güvenli hesap" dolandırıcılığıBanka ya da polis gibi davranan bir arayan, paranızın tehlikede olduğunu söyleyip onu kendisinin kontrol ettiği bir "güvenli hesaba" aktarmanızı ister.Dolandırıcılık
  • "Yeni numaram" aile dolandırıcılığıBilinmeyen bir numaradan gelen mesaj, yeni telefon aldığını söyleyen çocuğunuz ya da yakınınız gibi davranıp acil bir ödeme ister.Dolandırıcılık
  • 3D Secure (3D şifresi)İnternetten ödeme yaparken ek adımdır: bankanız bir kod gönderir ya da uygulamasında onay ister; ödemeyi gerçekten sizin yaptığınızı doğrular.Para

A

  • Abonelik tuzağıSessizce, aylarca fark etmeyebileceğiniz yinelenen bir ücrete dönüşen "ücretsiz deneme" ya da çok küçük bir ilk ödemedir.Dolandırıcılık
  • Açık oturumlarHesabınızda şu anda oturumu açık olan cihazların ve tarayıcıların listesi; inceleyebilir ve oradan çıkış yapabilirsiniz.Hesaplar
  • Açık rızaVerinizin belirli bir şekilde kullanılmasına özgür iradenizle ve bilgilendirilerek verdiğiniz onaydır. Hayır diyebilmeli ve sonradan geri alabilmelisiniz.Gizlilik
  • Ağ adı (SSID)Wi-Fi ağınızın ağ listesinde görünen adıdır. Aynı adla ağ kurmak herkes için kolaydır; tanıdık bir ad hiçbir şey kanıtlamaz.Ağlar
  • Anlık transfer (FAST, EFT, havale)Her saatte saniyeler içinde ulaşan bir banka transferidir. Pratiktir ve geri almak çok zordur.Para
  • Antivirüs (güvenlik yazılımı)Dosya ve uygulamaları bilinen zararlı yazılımlara karşı tarayıp engelleyen ya da kaldıran programdır. Yardımcı olur ama tam bir kalkan değildir.Zararlı yazılım
  • Arayan numara taklidiEkranda görünen numarayı değiştirerek bir aramanın ya da mesajın bankanız gibi güvendiğiniz bir numaradan geliyormuş gibi görünmesini sağlamaktır.Dolandırıcılık
  • Arka kapı (backdoor)Zararlı yazılımın ya da dikkatsiz bir kurulumun bıraktığı, normal girişi atlayan, gizli bir giriş yoludur.Zararlı yazılım
  • Aşırı paylaşımKonumunuz, günlük rutininiz, çocuklarınız ya da belgeleriniz gibi kişisel ayrıntıları birçok kişinin görebileceği yerde güvenli olandan fazla paylaşmaktır.Gizlilik

B

  • Bağlı cihazlarHesabınıza giriş yapmış telefonların, bilgisayarların ve tarayıcıların, örneğin bir mesajlaşma uygulamasındaki listesidir.Kurtarma
  • Bilgi çalan yazılım (infostealer)Cihazınızdaki kayıtlı parolaları, çerezleri, kart bilgilerini ve kripto cüzdanlarını toplayıp dışarı gönderen zararlı yazılımdır.Zararlı yazılım
  • Bilgisayar virüsüBaşka dosyalara yapışan ve bu dosyalar açıldığında ya da paylaşıldığında yayılan bir programdır.Zararlı yazılım
  • Biyometrik kilit açmaBir cihazı ya da uygulamayı parmak iziniz veya yüzünüzle açmak. Pratiktir, ama yedek olarak güçlü bir PIN'e dayanır.Hesaplar
  • BluetoothKulaklık, araba ve saat gibi cihazlar arasındaki kısa menzilli kablosuz bağlantıdır. Yalnızca kullanırken açın ve sadece tanıdığınız cihazlarla eşleşin.Ağlar
  • BotOtomatik hareket eden program: zararsız sohbet yardımcılarından sahte hesaplara ve büyük ölçekte parola deneyen komut dizilerine kadar uzanır.Temel kavramlar
  • Botnet (zombi ağı)Bir saldırganın uzaktan yönettiği ve çoğunlukla sahiplerinin haberi olmadan birlikte kullandığı, enfekte olmuş çok sayıda cihazdır.Zararlı yazılım

C

  • Casus yazılım (spyware)Ne yaptığınızı gizlice izleyip başkasına gönderen yazılımdır: mesajlar, konum, parolalar, gezinti geçmişi.Zararlı yazılım
  • Chargeback (karttan itiraz)Mal gelmediğinde, bir ücret dolandırıcılık olduğunda ya da onaylamadığınız bir işlem olduğunda bankanızdan kart ödemesinin iadesini istemenizdir.Kurtarma
  • Cihazımı bulApple ya da Google'ın, kayıp telefonu haritada gösteren ve uzaktan kilitlemenize ya da silmenize izin veren dahili hizmetidir.Kurtarma
  • CVV (kart güvenlik kodu)Kartınızın üzerindeki, kart fiziksel olarak yokken yapılan ödemeleri doğrulayan 3 ya da 4 haneli koddur. Gizli kalmalıdır.Para

Ç

  • ÇerezBir web sitesinin tarayıcınıza kaydettiği, sizi hatırlamasını sağlayan küçük dosyadır; örneğin giriş yaptığınızı bilmek ya da siteler arasında sizi izlemek için.Gizlilik

D

  • Deepfake (sahte ses ve görüntü) dolandırıcılığıTanıdığınız birine benzemesi için yazılımla üretilmiş sahte ses ya da görüntü; para veya gizli bilgi istemek için kullanılır.Dolandırıcılık
  • Desteği biten yazılımÜreticisinin artık güncelleme sağlamadığı yazılım ya da cihazlar; yeni güvenlik açıkları sonsuza dek açık kalır.Temel kavramlar
  • Dijital ayak iziİnternette sizinle ilgili var olan her şeydir: paylaştıklarınız, başkalarının sizin hakkınızda paylaştıkları ve site ve uygulamaların sessizce topladıkları.Gizlilik
  • Dijital imzaBir mesajın ya da dosyanın gerçekten belirli bir göndericiden geldiğini ve yolda değiştirilmediğini kanıtlama yöntemi.Temel kavramlar
  • DNS (internetin adres defteri)example.com gibi bir site adını sunucusunun sayı adresine çeviren sistemdir. DNS'inizi kim işletiyorsa hangi siteleri aradığınızı görür.Ağlar
  • Doğrulama kodu dolandırıcılığıBiri, genellikle arkadaş ya da şirket gibi davranıp, az önce SMS ile aldığınız kodu göndermenizi ister; amaç hesabınızı ele geçirmektir.Dolandırıcılık
  • Dolandırıcılığı bildirmeBir dolandırıcılığı bankanıza, ilgili platforma ve yetkililere bildirmektir; bu kayıpları durdurabilir ve başkalarına yardımcı olur.Kurtarma
  • Donanım yazılımı (firmware)Modem ya da kamera gibi bir cihazı çalıştıran yerleşik yazılımdır. Güncellemeleri, saldırganların aradığı güvenlik açıklarını kapatır.Ağlar
  • Doxxing (kişisel bilgilerin ifşası)Birinin adresi, telefonu ya da iş yeri gibi özel bilgilerini taciz etmek, korkutmak ya da ifşa etmek amacıyla internette yayımlamaktır.Gizlilik
  • Duygusal dolandırıcılıkÇevrimiçi tanıştığınız biri haftalarca yakın bir ilişki kurar, sonra acil bir durum, yolculuk ya da yatırım için para ister.Dolandırıcılık

E

  • En az yetki ilkesiBir kişiye, uygulamaya ya da hesaba yalnızca işi için gereken erişimi verin, fazlasını vermeyin.Temel kavramlar

F

  • Fabrika ayarlarına döndürmeBir telefonu ya da bilgisayarı üzerindeki her şeyi silerek ilk haline döndürmektir. Gizli bir sorunu gidermenin güçlü bir yoludur.Kurtarma
  • Fazla ödeme dolandırıcılığıBir "alıcı" fazla öder ve farkı geri göndermenizi ister; ama asıl ödeme sahtedir ya da sonradan geri alınır.Para
  • Fidye yazılımı (ransomware)Dosyalarınızı kilitleyen ya da şifreleyen ve geri vermek için ödeme isteyen zararlı yazılımdır.Zararlı yazılım

G

  • Geçiş anahtarı (passkey)Parola yerine parmak iziniz, yüzünüz ya da cihaz PIN'inizle giriş yapma yöntemi. Sahte bir siteye yazılıp verilemez.Hesaplar
  • Geri alınamayan ödemeGönderildikten sonra geri almanın çok zor ya da imkânsız olduğu ödemelerdir: yabancılara havale, hediye kartı, kripto para, nakit.Para
  • Giriş sayfası (captive portal)Otel ya da kafe Wi-Fi'ına bağlandığınızda açılan, internete çıkmadan önce şartları kabul etmenizi ya da giriş yapmanızı isteyen sayfadır.Ağlar
  • Giriş uyarılarıHesabınız yeni bir cihazdan ya da yerden kullanıldığında servisin gönderdiği, ele geçirilmeyi erken fark etmenize yardım eden bildirimlerdir.Kurtarma
  • Giriş uyarısıBir hizmetin, hesabınıza yeni bir cihaz ya da konumdan giriş yapıldığını bildirdiği mesaj.Hesaplar
  • Gizli sekme (gizli mod)Tarayıcının, o cihazda geçmişinizi ve çerezlerinizi sonradan kaydetmeyen modudur. Sizi sitelerden, işvereninizden ya da internet sağlayıcınızdan gizlemez.Gizlilik
  • Gizlilik ayarlarıBir uygulama ya da hesapta gönderilerinizi kimin görebileceğini, sizi kimin bulabileceğini ve verilerinizi kimin kullanabileceğini belirleyen seçeneklerdir.Gizlilik
  • Google/Apple ile giriş (tek oturum açma)Her site için yeni parola oluşturmak yerine Google ya da Apple gibi mevcut bir hesapla diğer sitelere giriş yapmak.Hesaplar
  • Güvenilen cihazBir hizmetin hatırlayıp daha az doğrulama istediği cihaz. Kendi telefonunuzda sorun değil, ortak ya da herkese açık bir bilgisayarda kötü fikirdir.Hesaplar
  • Güvenli ödeme / emanet sistemi (escrow)Güvenilir bir üçüncü tarafın, alıcı ürünün tarif edildiği gibi geldiğini onaylayana kadar parayı tuttuğu sistemdir.Para
  • Güvenlik açığıYazılımdaki ya da bir sistemdeki, saldırganın içeri girmek ya da zarar vermek için kullanabileceği zayıflık veya hata.Temel kavramlar
  • Güvenlik anahtarıGirişi onaylamak için takıp ya da dokundurduğunuz küçük fiziksel cihaz; sahte giriş sayfalarına karşı çok güçlü koruma sağlar.Hesaplar
  • Güvenlik duvarı (firewall)Cihazınıza ya da ağınıza hangi bağlantıların girip çıkabileceğine karar veren, kimsenin istemediklerini engelleyen bir süzgeçtir.Zararlı yazılım
  • Güvenlik güncellemesi (yama)Bir güvenlik açığını kapatan yazılım güncellemesi. Hızlı kurmak, saldırganların deneyeceği kapıyı kapatır.Temel kavramlar
  • Güvenlik kontrolüÖnemli hesaplarınızın düzenli bir gözden geçirilmesidir: şifreler, ikinci adım, kurtarma bilgileri, cihazlar ve bağlı uygulamalar.Kurtarma
  • Güvenlik sertifikasıBir sitenin tarayıcınıza kim olduğunu kanıtlamasını sağlayan dijital belgedir. Sertifika uyarısı, bu kanıtın başarısız olduğu anlamına gelir.Ağlar
  • Güvenlik sorularıParola sıfırlamak için kullanılan "ilk okulunuz" gibi sorular. Gerçek yanıtlar çoğu zaman başkaları için kolayca bulunabilir.Hesaplar

H

  • Hacker (bilgisayar korsanı)Sistemlere girmenin yollarını bulan kişi. Bazıları suçludur; bazıları ise sorunların giderilmesine yardımcı olmak için izinle güvenlik testi yapar.Temel kavramlar
  • Harcama limiti ve internet kullanım ayarıBanka uygulamanızdaki, ödemelere üst sınır koyan ya da internet ve yurt dışı kullanımını açıp kapatan ayarlardır; sızan kart daha az zarar verir.Para
  • Hedefli oltalamaTek bir kişi ya da şirket için hazırlanan, inandırıcı görünmek için onlara ait gerçek ayrıntıları kullanan oltalama mesajıdır.Dolandırıcılık
  • Hedefli reklamArattıklarınıza, gezdiklerinize, satın aldıklarınıza ya da gittiğiniz yerlere göre, site ve uygulamalardan toplanan verilerle size özel seçilen reklamlardır.Gizlilik
  • Herkese açık Wi-FiKafe, otel, havalimanı ya da alışveriş merkezindeki ortak ağdır. Herkes bağlanabildiği için ağda başka kimin olduğunu ya da onu kimin işlettiğini bilemezsiniz.Ağlar
  • Hesabın ele geçirilmesiBaşka biri hesabınıza girer ve sizmişsiniz gibi kullanır; çoğu zaman sizi hesabın dışında bırakır.Hesaplar
  • Hesap kiralama (para aktarıcı)Banka hesabını başkaları adına para aktarmak için kullandıran kişidir. İnsanlar çoğu zaman bir "iş" teklifiyle buna kandırılır.Dolandırıcılık
  • Hesap kurtarmaParolayı unuttuğunuzda ya da telefonunuzu kaybettiğinizde hesaba dönme yolu: kurtarma e-postası, numara ya da kodlar.Hesaplar
  • HTTPS (kilit simgesi)Web adresinin güvenli sürümüdür. Siteye gönderdiklerinizi şifreler ama sitenin kendisinin dürüst olduğunu kanıtlamaz.Ağlar

I

  • IBANBanka havalelerinde para almak için kullanılan hesap numarasıdır. Ödeme almak için yalnızca bunu vermeniz yeterlidir, kart bilgilerinizi değil.Para
  • IP adresiBağlantınızın internette kullandığı sayı adresidir. Siteler bunu görür; sağlayıcınızı ve yaklaşık bölgenizi belli eder.Ağlar

İ

  • İade dolandırıcılığıİade, indirim ya da tazminat teklif eden; kart bilgilerinizi, kodlarınızı ya da uzaktan erişiminizi almak için kullanılan mesaj veya aramadır.Para
  • İki adımlı doğrulama (2FA)Parolanın ardından istenen ikinci kanıt (kod ya da telefonda onay); böylece çalınan bir parola tek başına yetmez.Hesaplar
  • İkinci el ilan dolandırıcılığıİkinci el ya da ilan sitesinde, sizi platformun korumasının dışında ödeme yapmaya ya da almaya yönlendiren sahte alıcı veya satıcıdır.Dolandırıcılık
  • İş e-postası dolandırıcılığı (BEC)Bir yönetici, tedarikçi ya da iş arkadaşından geliyormuş gibi görünen sahte e-posta, acil ödeme ya da banka hesabı bilgisi değişikliği ister.Dolandırıcılık
  • İşlem bildirimiHesabınızdan ya da kartınızdan her para çıktığında bankanızın gönderdiği bildirimdir; kötüye kullanımı saniyeler içinde görürsünüz.Para
  • İYS (İleti Yönetim Sistemi)Hangi şirketlerin size ticari SMS, arama ve e-posta gönderebileceğini görüp yönetebildiğiniz Türkiye'deki sistemdir.Gizlilik
  • İzleyici (takip aracı)Bir sitede ya da uygulamada bulunan, yaptıklarınızı kaydedip çoğunlukla reklam amacıyla başka şirketlere gönderen küçük bir kod parçasıdır.Gizlilik

K

  • Kaba kuvvet saldırısıSaldırganın programı biri tutana kadar çok sayıda parola dener. Uzun ve benzersiz parolalar bunu pratikte imkânsız hale getirir.Hesaplar
  • Kanıtları saklamaBir dolandırıcılık ya da saldırıyla ilgili ekran görüntülerini, mesajları, bağlantıları, fişleri ve tarihleri, kaybolmadan önce saklamaktır.Kurtarma
  • Kapıda ödemePaketi teslim alırken kuryeye ödeme yapmaktır. Kart bilgilerinizi korur; yine de ne için ödediğinize bakın.Para
  • Kart kopyalama (skimming)ATM'ye ya da kart okuyucuya gizlenmiş, kart bilgilerini kopyalayan ve çoğu zaman PIN'inizi yakalayan küçük bir kamerası olan bir cihazdır.Para
  • Kartı bloke ettirmeBankanızdan kartı hemen durdurmasını, böylece onunla yeni ödeme yapılamamasını ve yeni bir kart çıkarmasını istemenizdir.Kurtarma
  • Kartı kapatma (kart bloke etme)Kaybolan, çalınan ya da bilgisi ele geçmiş bir kartı, genellikle banka uygulaması ya da telefon hattı üzerinden hemen durdurmaktır.Para
  • Katmanlı güvenlikBirden fazla korumayı birlikte kullanmak; biri başarısız olduğunda saldırgan ile sizin aranızda bir diğeri durmaya devam eder.Temel kavramlar
  • Kayıtlı kartMağazanın, uygulamanın ya da tarayıcının tek dokunuşla ödeme için hatırladığı kart bilgileridir. Pratiktir; ama sızıntı ya da ele geçirilen hesap bunları açığa çıkarabilir.Para
  • Keylogger (tuş kaydedici)Bastığınız her tuşu, parolalar ve kart numaraları dahil, kaydeden bir program ya da bazen küçük bir cihazdır.Zararlı yazılım
  • Kırık yazılım (crack)Lisans denetimi kaldırılmış ücretli yazılım ya da oyunlardır. Bu dosyalar, zararlı yazılımın bilgisayarlara ulaştığı en yaygın yollardan biridir.Zararlı yazılım
  • Kimlik bilgisi doldurma (credential stuffing)Saldırganlar bir siteden sızan e-posta ve parola çiftlerini, birçok başka sitede otomatik olarak dener.Hesaplar
  • Kimlik doğrulamaSöylediğiniz kişi olduğunuzu kanıtlamak; örneğin parola, kod, parmak izi ya da geçiş anahtarıyla.Temel kavramlar
  • Kimlik doğrulama uygulamasıTelefonunuzda yarım dakika civarında bir değişen kısa bir kod gösteren ve girişte ikinci adım olarak kullanılan uygulama.Hesaplar
  • Kimlik hırsızlığıBiri kimlik numaranız ya da belgeleriniz gibi kişisel bilgilerinizi kullanarak hesap açar, kredi çeker ya da sizin gibi davranır.Kurtarma
  • Kiralık ilan dolandırıcılığıBenzerlerinden ucuz bir daire, tatil evi ya da araç için, siz görmeden kapora isteyen sahte ilandır.Dolandırıcılık
  • Kişi arama sitesiHerkesin bir kişinin adresini, telefonunu, yakınlarını ve diğer bilgilerini aratabildiği sitedir; veriler çoğunlukla kamuya açık kayıtlardan toplanır.Gizlilik
  • Kişilerinizi uyarmaHesabınızın ele geçirildiğini arkadaşlarınıza, ailenize ve iş arkadaşlarınıza normal bir aramayla bildirmek; böylece adınıza gönderilen mesajlara kanmazlar.Kurtarma
  • Kişisel acil durum planıBir telefon kaybettiğinizde, hacklendiğinizde ya da dolandırıldığınızda ilk neler yapılacağını gösteren, olaydan önce hazırlanmış kısa ve yazılı bir listedir.Kurtarma
  • Kişisel veriSizi belirleyen ya da size ulaştırabilen her bilgidir: adınız, telefonunuz, adresiniz, fotoğrafınız, kimlik numaranız gibi.Gizlilik
  • Konum paylaşımıBir uygulamanın, bir kişinin ya da bir paylaşımın nerede olduğunuzu, canlı olarak ya da paylaştığınız şeye eklenen yer etiketiyle göstermesine izin vermektir.Gizlilik
  • Korumalı alan (sandbox)Bir programın sınırlı erişimle çalıştığı çevrelenmiş alan; zararlıysa cihazınızın geri kalanına kolayca dokunamaz.Temel kavramlar
  • Kripto cüzdanKripto paranızın anahtarlarını tutan uygulama ya da cihazdır. Anahtarlara kim sahipse coinleri o yönetir ve transferler geri alınamaz.Para
  • Kripto madenciliği saldırısı (cryptojacking)Cihazınızın gücünü başkası adına gizlice kripto para madenciliği için kullanan, cihazı yavaşlatıp yıpratan zararlı yazılımdır.Zararlı yazılım
  • Kurtarma e-postası ve telefon numarasıGiriş yapamadığınızda servisin sizin olduğunuzu doğrulamak için kullandığı, hesaptaki ikinci e-posta adresi ya da telefon numarasıdır.Kurtarma
  • Kurtarma ifadesi (seed phrase)Bir kripto cüzdanı geri getiren 12 ya da 24 kelimedir. Bunlara sahip olan herkes coinlerinize sahip olur; kimseyle paylaşılmaz, bir siteye yazılmaz.Para
  • Kurtarma kodları (yedek kodlar)Telefonunuzu ya da doğrulayıcı uygulamanızı kaybettiğinizde yine de giriş yapabilmeniz için servisin önceden verdiği tek kullanımlık kodlardır.Kurtarma
  • KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu)Türkiye'nin kişisel verileri koruyan 6698 sayılı kanunudur. Verilerinizin nasıl işleneceğini düzenler ve size bu veriler üzerinde haklar tanır.Gizlilik

M

  • MAC adresiCihazınızın Wi-Fi ağlarına gösterdiği donanım kimliğidir. Birçok telefon, yerler arasında sizi izlemeyi zorlaştıran değişken bir özel adres kullanabilir.Ağlar
  • Mağaza dışı kurulum (APK, bilinmeyen kaynaklar)Bir uygulamayı resmî mağaza yerine bir dosyadan ya da web sitesinden kurmaktır; mağazanın denetimlerini atlar.Zararlı yazılım
  • Misafir ağıModeminizde ziyaretçiler ve akıllı cihazlar için ayrılmış, kendi bilgisayar ve telefonlarınızdan ayrı tutulan ikinci bir Wi-Fi ağıdır.Ağlar
  • Mobil bankacılık uygulaması güvenliğiBankanızın resmî uygulamasını güvenle kullanmak: güçlü ekran kilidi, cihaz güncellemeleri, açık bildirimler ve kodları kimseyle paylaşmamak.Para
  • Mobil cüzdanKartınızın dijital bir sürümünü telefonunuzda tutan ve gerçek kart numaranızı göstermeden onunla ödeme yapan uygulamadır.Para
  • Mobil erişim noktası (hotspot)Telefonunuzun mobil verisini dizüstü ya da tablet için Wi-Fi ağı olarak paylaşmanızdır. Güçlü bir parolayla kurulursa herkese açık Wi-Fi'dan daha güvenli bir seçenektir.Ağlar
  • Modem (router)Evdeki cihazlarınızı internete bağlayan ve Wi-Fi ağınızı oluşturan kutudur. Ayarları, tüm trafiğinizin nereye gideceğini belirler.Ağlar

O

  • Olay müdahalesiBir şey ters gittiğinde sırayla yaptıklarınız: zararı durdurmak, hesapları güvene almak, doğru kişilere haber vermek ve ders çıkarmak.Temel kavramlar
  • Oltalama (phishing)Güvendiğiniz biri gibi davranan sahte bir mesajdır; amacı parolanızı, kodunuzu ya da paranızı vermenizi sağlamaktır.Dolandırıcılık
  • Onay bombardımanı (MFA yorgunluğu)Parolanızı bilen saldırgan, durması için "Onayla"ya basmanızı umarak telefonunuza art arda giriş onayı istekleri gönderir.Hesaplar
  • Online görev / iş dolandırıcılığıVideo beğenme ya da ürün puanlama gibi "kolay bir iş" önce küçük bir ödeme yapar, sonra devam etmeniz için hesaba bakiye yüklemenizi ister.Dolandırıcılık
  • Ortadaki adam saldırısıBirinin sizinle bir web sitesi ya da uygulama arasına gizlice girip aradan geçenleri okuduğu veya değiştirdiği saldırıdır.Ağlar
  • Ortak hesapBirden fazla kişinin kullandığı tek hesap. Parolayı dolaştırmak yerine hizmetin kendi paylaşım özelliğiyle paylaşın.Hesaplar

Ö

  • Özetleme (hash)Parolayı sabit bir koda dönüştüren tek yönlü karıştırma; hizmet gerçek parolayı saklamadan doğrulama yapabilir.Temel kavramlar

P

  • ParolaBir hesabın size ait olduğunu kanıtlamak için yazdığınız gizli bilgi. Ne kadar uzun ve özgünse tahmin edilmesi o kadar zor olur.Hesaplar
  • Parola cümlesiBirkaç rastgele kelimeden oluşan parola. Sembol yığınından daha kolay hatırlanır, yine de güçlü olacak kadar uzundur.Hesaplar
  • Parola tekrarıAynı ya da küçük bir değişiklik yapılmış parolayı birden fazla hesapta kullanmak; tek bir sızıntı hepsini riske atar.Hesaplar
  • Parola yöneticisiHer hesap için ayrı ve güçlü bir parola üreten, saklayan ve dolduran; tek bir ana parola cümlesiyle korunan uygulama.Hesaplar
  • Peşin ücret dolandırıcılığıSize ödül, kredi, iş ya da miras vaat edilir; ama önce asla bitmeyen bir ücret, vergi ya da kapora ödemeniz gerekir.Dolandırıcılık
  • Port yönlendirmeDışarıdaki internetin ev ağınızdaki bir cihaza ulaşmasına izin veren modem ayarıdır. Yalnızca gerçekten ihtiyaç duyduğunuzu açın.Ağlar

Q

  • Quishing (QR kod ile oltalama)Çoğu zaman gerçeğinin üstüne yapıştırılan, sizi giriş ya da ödeme bilgisi çalmak için hazırlanmış bir sayfaya götüren sahte QR koddur.Dolandırıcılık

R

  • Reklam kimliğiTelefonunuzun uygulamalara verdiği, reklamverenlerin adınızı bilmeden cihazınızı uygulamalar arasında tanımasını sağlayan bir numaradır.Gizlilik
  • Reklam yazılımı (adware)Ekranınızı ya da tarayıcınızı reklamlarla dolduran, bazen sizi izleyen ya da daha kötü programlara kapı açan istenmeyen yazılımdır.Zararlı yazılım
  • RiskKötü bir şeyin ne kadar olası olduğu ve ne kadar zarar vereceği. İyi güvenlik, ikisinin de yüksek olduğu yere çaba harcar.Temel kavramlar
  • RootkitSistemin derinine yerleşerek hem kullanıcıdan hem de birçok güvenlik programından saklanan zararlı yazılımdır.Zararlı yazılım

S

  • Sahte alışveriş sitesiGerçek ürünleri kopyalayıp piyasanın çok altında fiyat vererek ödeme alan ve ürün göndermeyen ya da kart bilgisi çalan sahte mağazadır.Dolandırıcılık
  • Sahte çekiliş / hediyeBir paylaşım ya da mesaj ödül kazandığınızı ya da bedava hediye alabileceğinizi söyler; ancak bağlantı paylaşmanız, ücret ödemeniz ya da bilgi girmeniz gerekir.Dolandırıcılık
  • Sahte dekont dolandırıcılığıAlıcı ödeme kanıtı olarak bir banka dekontu ekran görüntüsü gönderir, ama hesabınıza gerçekte hiç para gelmemiştir.Dolandırıcılık
  • Sahte kurye / kargo dolandırıcılığıTeslim edilemeyen kargo mesajı ya da satışınız için gelen sahte "kurye" ile kart bilgilerinizi toplayan bir sayfaya yönlendirilmenizdir.Dolandırıcılık
  • Sahte teknik destek dolandırıcılığıBir açılır pencere ya da arayan kişi cihazınızın virüslü olduğunu söyler ve uzaktan erişim uygulaması kurmanızı ya da çözüm için ödeme yapmanızı ister.Dolandırıcılık
  • Sahte virüs uyarısı (scareware)Cihazınızın virüslü olduğunu öne süren; sizi bir şey kurmaya ya da bir numarayı aramaya korkutmak için hazırlanmış pencere veya sayfadır.Zararlı yazılım
  • Sahte Wi-Fi ağı (evil twin)Bir saldırganın gerçek bir ağla aynı ya da benzer adla kurduğu, bağlananları yakalamayı amaçlayan Wi-Fi ağıdır.Ağlar
  • Saldırı yüzeyiBir saldırganın içeri girmeyi deneyebileceği tüm noktalar: sahip olduğunuz her hesap, uygulama, cihaz ve bağlı hizmet.Temel kavramlar
  • Sanal kartYalnızca internette var olan, çoğu zaman kendi düşük limiti olan bir kart numarasıdır; bir sızıntı ana hesabınıza ulaşamaz.Para
  • Sıfırıncı gün (zero-day)Üreticinin haberi olmadan ya da düzeltmesi yayımlanmadan önce saldırganların kullandığı güvenlik açığı.Temel kavramlar
  • SIM kart değiştirme (SIM swap) saldırısıSaldırgan, telefon numaranızı kendi elindeki bir SIM karta taşıtır; böylece aramalar ve SMS kodları size değil ona ulaşır.Dolandırıcılık
  • SIM kartı bloke ettirmeKayıp ya da çalıntı bir telefonun SIM'ini operatörünüze askıya aldırarak aramaların ve SMS kodlarının onu elinde tutan kişiye ulaşmasını engellemektir.Kurtarma
  • SIM PIN koduSIM kartınızı kilitleyen kısa bir koddur; kartı başka bir telefona takan bir hırsız numaranızı kullanamaz.Kurtarma
  • Siber güvenlikHesaplarınızı, cihazlarınızı ve bilgilerinizi, bunlara erişmemesi gereken kişilerin ele geçirmesine, çalmasına, zarar vermesine ya da kilitlemesine karşı korumak.Temel kavramlar
  • Siber hijyenGüncelleme, yedekleme ve tıklamadan önce kontrol etme gibi, dijital hayatınızı sağlam tutan küçük rutin alışkanlıklar.Temel kavramlar
  • Silinmesini isteme hakkıKanunun izin verdiği hâllerde, bir şirketin elindeki kişisel verilerinizi silmesini ya da yok etmesini isteme hakkınızdır.Gizlilik
  • Smishing (SMS ile oltalama)Bir bağlantıya tıklamanız ya da kod, kart numarası veya şifre vermeniz için gönderilen sahte kısa mesajdır.Dolandırıcılık
  • Solucan (worm)Ağ ya da mesajlar üzerinden, kimse bir dosya açmadan, cihazdan cihaza kendi kendine yayılan zararlı yazılımdır.Zararlı yazılım
  • Sosyal mühendislikBilgisayarları değil insanları kandırmak: güven, aciliyet ya da korku kullanarak birinin kod, parola ya da para vermesini sağlamak.Temel kavramlar
  • Stalkerware (takip yazılımı)Genellikle yakın biri tarafından bir kişinin telefonuna kurulan ve mesajlarını, aramalarını, konumunu gizlice izleyen uygulamadır.Zararlı yazılım

Ş

  • Şantaj (cinsel içerikle tehdit)Biri özel görüntüleri paylaşmakla tehdit eder ya da elinde olduğunu iddia eder ve para ister. Bu bir baskı yöntemidir ve suçlu siz değilsiniz.Dolandırıcılık
  • Şifre sıfırlamaGenellikle e-postanıza ya da telefonunuza gelen bir bağlantı veya kodla, servisin resmi sıfırlama süreciyle yeni bir şifre belirlemektir.Kurtarma
  • ŞifrelemeBilgiyi karıştırarak yalnızca doğru anahtara sahip kişinin okuyabilmesini sağlamak; veri çalınsa ya da yolda yakalansa bile.Temel kavramlar
  • Şifreli DNS (özel DNS)Site aramalarınızı şifreleyen ve ağdaki başkalarının okumasını ya da değiştirmesini engelleyen bir DNS ayarıdır. DNS sağlayıcısından siteyi gizlemez.Ağlar

T

  • Tehdit modeliKimin size zarar vermek isteyebileceğini, ne istediğini ve en çok neyi korumanız gerektiğini sorarak çabanızı işe yarayacak yere harcamak.Temel kavramlar
  • Tek kullanımlık kod (OTP)Tek bir giriş ya da ödeme için gönderilen veya üretilen kısa kod. Gerçek bir kurumun çalışanı bu kodu sizden asla sesli okumanızı istemez.Hesaplar
  • Temassız ödemeKart ya da telefonu terminale yaklaştırarak ödemedir. Hızlıdır ve genellikle güvenlidir; çünkü limitler ve denetimler yine geçerlidir.Para
  • Truva atı (trojan)Oyun, crack ya da fatura gibi faydalı ya da bedava bir şey kılığına girmiş; sizin kendi elinizle kurduğunuz zararlı yazılımdır.Zararlı yazılım
  • Tüm cihazlardan çıkış yapmaBir hesabın tüm telefon ve bilgisayarlardaki açık oturumlarını sonlandırarak hâlâ içeride olan bir saldırganı dışarı atmaktır.Kurtarma

U

  • Uygulama erişimini kaldırmaBir uygulamaya ya da web sitesine, örneğin "Google ile giriş" sonrasında hesabınızı kullanması için verilen izni kaldırmaktır.Kurtarma
  • Uygulama izinleriBir uygulamaya rehberinize, kameranıza, mikrofonunuza, fotoğraflarınıza ya da konumunuza verdiğiniz erişimdir. Yalnızca uygulamanın açıkça ihtiyaç duyduğunu verin.Gizlilik
  • Uzaktan erişim truva atı (RAT)Bir başkasının cihazınızı elinde tutuyormuş gibi görmesini ve kullanmasını sağlayan zararlı yazılım ya da kötüye kullanılan uzaktan kontrol uygulamasıdır.Zararlı yazılım
  • Uzaktan silmeKayıp ya da çalıntı bir telefon ya da dizüstü bilgisayardaki verileri uzaktan silmek; böylece onu elinde tutan kişi verileri okuyamaz.Kurtarma

Ü

  • Üçüncü taraf uygulama erişimiParolanızı bilmeden hesabınızın bir bölümüne, örneğin e-postanıza ya da kişilerinize erişmesine izin verdiğiniz uygulamalar ve siteler.Hesaplar
  • Üst veri (fotoğraf ve dosya bilgileri)Dosyaların içinde saklanan gizli bilgilerdir: bir fotoğrafın ne zaman ve nerede çekildiği, hangi cihazla çekildiği ya da bir belgeyi kimin yazdığı gibi.Gizlilik

V

  • Veri ihlali (veri sızıntısı)Bir şirketin ya da hizmetin verilerine, erişmemesi gereken kişilerin ulaşması veya bunları alması; çoğu zaman müşterilerin e-posta ve parolalarını da içerir.Temel kavramlar
  • Veri minimizasyonuYalnızca gerçekten gerekli veriyi paylaşma ve saklama alışkanlığıdır; çünkü toplanmayan veri sızamaz.Gizlilik
  • Veri sahibi başvurusuBir şirketten sizinle ilgili hangi kişisel verileri tuttuğunu öğrenmek, düzeltmek ya da silmesini istemek için yaptığınız yazılı başvurudur.Gizlilik
  • Veri simsarıBirçok kaynaktan kişisel veri toplayıp profiller oluşturan ve bunları başkalarına satan ya da paylaşan şirkettir.Gizlilik
  • Vishing (telefonla oltalama)Banka, polis ya da yetkili gibi davranan birinin sizi kod paylaşmaya veya para aktarmaya yönlendirdiği telefon aramasıdır.Dolandırıcılık
  • VPN (sanal özel ağ)Trafiğinizi şifreli bir tünelle VPN şirketine ileten, yerel ağdan ve internet sağlayıcınızdan gizleyen bir hizmettir.Ağlar

W

  • Wi-Fi (kablosuz ağ)Telefonunuzu ve bilgisayarınızı kablo yerine radyo sinyalleriyle bir modem üzerinden internete bağlayan kablosuz ağdır.Ağlar
  • Wi-Fi şifrelemesi (WPA2, WPA3)Modemin Wi-Fi trafiğini yakındakilerin okuyamayacağı şekilde karıştırma yöntemidir. WPA2 ya da WPA3 doğru seçimdir; WEP ve açık ağlar değildir.Ağlar
  • WPS (Wi-Fi Korumalı Kurulum)Bir cihazın düğmeyle ya da kısa bir PIN ile Wi-Fi'a katılmasını sağlayan kısayoldur. PIN yönteminin bilinen zayıflıkları vardır; kapatmak en iyisidir.Ağlar

Y

  • Yatırım dolandırıcılığıSahte bir borsa ya da kripto platformu, daha fazla yatırmanız için ekranda yüksek kazançlar gösterir, sonra çekimlerinizi engeller.Dolandırıcılık
  • Yedek (yedekleme)Kaybetmeyi göze alamayacağınız şeylerin, tek bir kazanın ulaşamayacağı bir yerde tutulan ikinci kopyasıdır.Kurtarma
  • Yedek kodlarİkinci adımı açarken kaydettiğiniz, her biri tek kullanımlık kodlar; telefonunuzu kaybetseniz de hesabınıza girebilmenizi sağlar.Hesaplar
  • Yedekten geri yüklemeBir kayıp, arıza ya da saldırıdan sonra dosyalarınızı, fotoğraflarınızı ya da telefon verilerinizi kayıtlı bir kopyadan geri getirmektir.Kurtarma
  • YetkilendirmeKimliği doğrulanmış bir hesabın, kişinin ya da uygulamanın neyi görebileceğine ve yapabileceğine karar vermek.Temel kavramlar
  • Yetkisiz işlemSizin yapmadığınız ya da onaylamadığınız bir ödeme ya da transferdir. Bankanıza hızlıca bildirmek sizi en çok koruyan adımdır.Para

Z

  • Zararlı reklam (malvertising)Çoğu zaman normal bir sitede ya da arama sonuçlarında çıkan; sahte bir sayfaya yönlendiren veya zararlı yazılım yayan reklamdır.Zararlı yazılım
  • Zararlı tarayıcı eklentisiGezdiğiniz sayfaları ve yazdıklarınızı okuyabilen; bazen bir güncelleme ya da satıştan sonra zararlı hâle gelen tarayıcı eklentisidir.Zararlı yazılım
  • Zararlı yazılım (malware)Size zarar vermek ya da sizi izlemek için yazılmış her program: şifre çalar, dosyaları kilitler, ekranı izler veya cihazınızı habersizce kullanır.Zararlı yazılım
  • Ziyaret yoluyla bulaşma (drive-by download)Eski bir tarayıcı ya da sistemdeki açığı kullanarak, tuzaklı bir sayfayı ziyaret etmeniz yetsin diye kendini kuran zararlı yazılımdır.Zararlı yazılım